17.1.11
Espazo Crítico da Política Cultural Galega (Mes F)

Imaxe procedente de aquí
Etiquetas: Cidade da Cultura, ECPCG, Feito diferencial, Isaac Marcel, Uxío Marsuco
16.1.11
IREE? (Ano I)
'En conclusión, después de siglo y medio de existencia ininterrumpida, el galleguismo político parece haber conseguido arraigar socialmente en un grado notable, aunque todavía no mayoritario. Ha logrado además una conciencia nacional difusa, y los valores, símbolos e instituciones asociados a ella, sean asumidos por una gran mayoría de la población y utilizados por casi todas la fuerzas políticas presentes. Y ello manteniéndose fiel desde sus orígenes a la defensa de la democracia y las transformaciones socioeconómicas progresivas, a pesar de la presencia en su seno de tendencias minoritarias en sentido contrario, fuesen de derecha o de izquierda, y a pesar del breve período (1965-1982) de prevalencia de planteamientos radicales, tanto en lo nacional como en lo social. No obstante, la composición de la organización actualmente dominante, el BNG, es ideológicamente tan heterogénea y su articulación tan peculiar que obligan a plantearse serios interrogantes de futuro en el caso de que, al mismo tiempo que crece, el nacionalismo gallego no sea capaz de ir disolviendo diferencias y adaptando su modo de organización y acción a nuevas dimensiones y responsabilidades. La predicción sobre su evolución es demasiado incierta para aventurarla. Como pasa siempre en estos casos, sólo el paso del tiempo nos dará la resupuesta'.
Beramendi, Justo G. (1997) El nacionalismo gallego. Madrid: Arco/Libros, p. 76.
Etiquetas: ECPCG, IREE, Uxío Marsuco
15.1.11
IREE? (Ano I)
' (...) el nacionalismo llega al momento decisivo de las elecciones de 1977 y el proceso constituyente posterior, en condiciones menos favorables de las posibles. Es cierto que buena parte del programa del galleguismo histórico -autonomía, cooficialidad del gallego, respeto y revitalización de los rasgos identitarios básicos- gozaba ahora de una legitimidad sin precedentes e incluso era asumida por casi todo el espectro político. Pero la insignificancia del nacionalismo organizado de centro, las divisiones del nacionalismo de izquierda y su falta de flexibilidad táctica impidieron sacar el adecuado provecho electoral y, en consecuencia, tener la incidencia debida en la transición.
(...) El fracaso electoral del nacionalismo en Galicia era rotundo, y sólo comparable al del otro gran perdedor, el PCE.
Beramendi, Justo G. (1997) El nacionalismo gallego. Madrid: Arco/Libros, p. 70-71.
Etiquetas: ECPCG, IREE, Uxío Marsuco
14.1.11
IREE? (Ano I)
'La llamada transición a la democracia presenta en Galicia, dentro de unos rasgos básicos comunes con el proceso general español, peculiaridades inevitables tanto respecto del conjunto del Estado -debido a la existencia misma del nacionalismo gallego y del precedente republicano del Estatuto de Autonomía-como respecto a Cataluña y Euskadi a causa de las diferentes trayectorias y arraigos sociales de sus respectivos nacionalismos. El primer factor hace que la cuestión nacional gallega sea un punto relevante de la agenda política del proceso de cambio. Sin embargo, la ruptura de la continuidad histórica del PG y la negativa de Ramón Piñeiro y su grupo a refundarlo en ese momento impiden aprovechar ese activo simbólico y legitimador para ocupar desde el primer momento el espacio político que le correspondía al nacionalismo de centro, con lo que este andará dando tumbos hasta hoy y su electorado potencial será atraído en su mayor parte, por opciones de referente español (UCD, AP-PP) que, eso sí, en Galicia se presentarán con ciertas dosis de galleguismo para cumplir mejor su objetivo"
Beramendi, Justo G. (1997) El nacionalismo gallego. Madrid: Arco/Libros, p. 67-68.
Etiquetas: ECPCG, IREE, Uxío Marsuco
13.1.11
IREE? (Ano I)
'Por otra parte, en 1963 se promueve desde el galleguismo histórico la creación de un partido socialdemócrata, el Partido Socialista Galego (PSG), en cuya reunión fundacional participa el propio Ramón Piñeiro, aunque luego se mantiene orgánicamente apartado del nuevo grupo. De ideología no marxista y reformista-democrática, constituye al principio el continuador más claro de la que había sido línea dominante en el PG de la II República. Durante los primeros años sus efectivos son tan reducidos o más que los de la UPG y su activismo político casi nulo, aparte de promover algunas asociaciones culturales y realizar, muy en la onda de sus primeros inspiradores, estudios y reflexiones de carácter económico o doctrinario. En realidad, lo único que pretendía este primer PSG era preparar bien los dirigentes de un futuro partido que debería jugar en la futura Galicia democrática un papel similar al de los grandes partidos socialdemócratas de la Europa coetánea.
En cambio, desde Galicia no se atienden las peticiones de algunos exiliados para refundar el Partido Galeguista y recuperar la carga de legitimidad histórica y antifranquista que ello llevaría consigo. La plana mayor del grupo Galaxia, los únicos que podrían haberlo hecho, no lo consideraron conveniente. Tampoco fructifican los débiles intentos por crear un partido galleguista de corte democristiano. Al final todo se reduce a una pequeña editorial de inspiración católica,. Sept.
En suma, el nacionalismo gallego se enfrenta al final del régimen de Franco muy escorado a la izquierda, lo que condicionará fuertemente su actitud y sus posibilidades en el dilema ruptura-transición que se plantea desde 1974-75'.
Etiquetas: ECPCG, IREE, Uxío Marsuco
12.1.11
IREE? (Ano I)
'A pesar de que durante bastantes años la UPG será un grupo muy pequeño (entre 25 y 100 militantes), con ella se inicia la gran mutación ideológica y sociopolítica que experimenta el nacionalismo gallego bajo la presión del franquismo y la influencia del marxismo-leninismo y los procesos de descolonización. En esta línea, la UPG considera que Galicia es una colonia del Estado español, por lo que la "contradicción principal" está en la que enfrenta al nacionalismo gallego con el españolismo. Esto se traducirá en un independentismo ambiguo y con su negativa a cualquier entendimiento con las fuerzas homólogas de referente nacional español. En algún momento siente la tentación de imitar a ETA, y de ahí que organice un efímero y debilísimo frente armado que se salda con el asesinato de Moncho Reboiras en Ferrol por la policía política en 1974. Pero pronto abandona esa vía, que no volverá a retomar jamás'.
Beramendi, Justo G. (1997) El nacionalismo gallego. Madrid: Arco/Libros, p. 66.
Etiquetas: ECPCG, IREE, Uxío Marsuco
11.1.11
IREE? (Ano I)
'Pero a finales de los cincuenta algo empieza a cambiar con la aparición de una nueva generación de jóvenes nacionalistas que no se conforman con la acción puramente cultural e ideológica. La primera señal es la formación en Madrid, a finales de los cincuenta, del pequeño grupo Brais Pinto formado por estudiantes universitarios y empleados en el que predominan las posturas izquierdistas y el afán de constituir un partido nacionalista. Tras la vuelta a Galicia de algunos de sus miembros, llega la segunda señal con la constitución do Consello da Mocedade, en el que confluyeron fieles al galleguismo histórico, militantes del PCE, socialdemócratas, democristianos y nuevos nacionalistas marxistas. Esta mezcolanza hacía inevitable la ruptura que se produjo en poco tiempo. El ala más radical, expulsada del Consello, junto con marxistas que habían asumido el nacionalismo y algunos galleguistas históricos, ratifican el 25 de julio de 1964 en Santiago la primera fundación de la Unión do Pobo Galego, que había tenido lugar en Madrid el año anterior. Con ella nace el primer partido marxista revolucionario de toda la historia del galleguismo. En sus Diez principios mínimos propugna la autodeterminación de Galicia, sin descartar una postura de unión federal ibérica, el gallego como idioma oficial y obligatorio en la enseñanza, la socialización de la gran empresa, el cooperativismo agrario y una democracia popular'
Beramendi, Justo G. (1997) El nacionalismo gallego. Madrid: Arco/Libros, pp. 65-66.
Etiquetas: ECPCG, IREE, Uxío Marsuco
10.1.11
IREE? (Ano I)
'La salida de Ramón Piñeiro de la cárcel y su establecimiento definitivo en Santiago con dedicación exclusiva a las actividades galleguistas coincide con ese cambio, cuyo hito inaugural es la fundación de la Editorial Galaxia en Vigo en el año 1950. A partir de aquí los remanentes del nacionalismo histórico en Galicia abandonarán toda acción política organizada, acabarán rompiendo con el nacionalismo del exilio y dedicarán todas sus energías a la labor cultural para mantener vivo el recuerdo y el discurso del galleguismo con la esperanza de contribuir a "galleguizar" todo lo posible las fuerzas políticas que resurjan al final del franquismo. Tal es la esencia del piñeirismo, doctrina dominante, de resistencia y renuncia a la vez, que domina sin contestación durante tres lustros"
Beramendi, Justo G. (1997) El nacionalismo gallego. Madrid: Arco/Libros, p. 65.
Etiquetas: ECPCG, IREE, Uxío Marsuco
9.1.11
Espazo Crítico da Política Cultural Galega (Mes F)
Ciudad de la Cultura... y de los excesos
(...)
De aquel tribunal, compuesto por prestigiosos profesionales y pensadores del hecho arquitectónico, además de por cargos políticos de la Xunta de Manuel Fraga, solo trascendió el voto contrario del profesor de Austin Wilfried Wang. En la comisión parlamentaria creada después de que la coalición entre socialistas y nacionalistas del BNG asumiese el Gobierno, Wang llegó a hablar del "miedo a Fraga" que sentía el jurado y que por ello escogieron el proyecto de Eisenman. "Solo había que comparar planos para darse cuenta de que era demasiado grande", declaró entonces.
|
(...)
De aquel tribunal, compuesto por prestigiosos profesionales y pensadores del hecho arquitectónico, además de por cargos políticos de la Xunta de Manuel Fraga, solo trascendió el voto contrario del profesor de Austin Wilfried Wang. En la comisión parlamentaria creada después de que la coalición entre socialistas y nacionalistas del BNG asumiese el Gobierno, Wang llegó a hablar del "miedo a Fraga" que sentía el jurado y que por ello escogieron el proyecto de Eisenman. "Solo había que comparar planos para darse cuenta de que era demasiado grande", declaró entonces.
Etiquetas: Cidade da Cultura, ECPCG, Feito diferencial, Uxío Marsuco
8.11.10
Artigos de crítica ética-estética ou un aspirante a snob atrapado no sentido común por Isaac Marcel
Propuse en el '66 realizar la colectiva "Homenaje al Viet-Nam" con la idea de romper aquel enfrentamiento, es decir, reunir a los artistas por sus ideas políticas por encima de sus ideas estéticas. Hablé primero con Portantiero quien me vinculó con Gorriarena. Se animó un grupo organizador con gente de ambos bandos. Gorriarena, Basia Kuperman, Hugo Monzón, Alicia Benítez, Pedro Gaeta, Jorge Santamaría, Helio Casal y otros por un lado, y Ricardo Carreira, Roberto Jacoby, Pablo Suárez y yo vinculados a los del Di Tella. Se reunieron más de 200 artistas. El texto lo escribimos con Luis Seoane.
LONGONI, A., MESTMAN, M.: "León Ferrari" en Del di Tella a “Tucumán Arde”. Vanguardia artística y política en el 68 argentino. Buenos Aires: Eudeba, 2008, p. 341.
Etiquetas: ECPCG, Isaac Marcel
5.9.10
IREE? (Ano I)
|6.5.10
Espazo Crítico da Política Cultural Galega (Mes F)
Discurso non oficial do presidente de Galicia (a realidade vai por diante da ficción). Os comentarios dos da mesa sobre a "versión bilinghüe" non teñen desperdicio.
|
Etiquetas: ECPCG
15.3.10
Espazo Crítico da Política Cultural Galega (Mes F)
|7.3.10
Espazo Crítico da Política Cultural Galega (Mes F)
¿É posible unha concepción non impositiva de España con estas ideas? ¿Por que hai que aceptar este tipo de roles? Negros, xitanos, galegos, cataláns, maricóns... "Estupidez cantonal" "estupidez aldeana" "reaccionó de manera pueblerina" Unha cousa é un lapsus pero o peor é o de "sontella y no enmendalla". Non comparto o estilo visual do vídeo pero dos que atopei é o que mellor calidade sonora ten.
Etiquetas: ECPCG
24.10.09
Espazo Crítico da Política Cultural Galega (Mes F)
A falta de proxectos de longo prazo
Estiven pensando nisto que Uxío Marsuco e Isaac Marcel escribían hai uns meses:
"Este tráfico de ideas entre a cultura galega e o resto de culturas tense que dar dende unha doble óptica: a primeira exterior-interior é dicir fomentar que os estudiosos foráneos de primeiro nivel dean a coñecer as súas teorías en Galicia (as recentes presenzas de Guilbaut no Consello da Cultura Galega e a de Stephen Hawking na USC son un boísimo exemplo) e dende Galicia (a través de publicacións científicas pensadas para ter presenza máis alá do estado español ou articulando un proceso seleccionado de estancias)".
E quero matizar o da importancia da presenza de Hawking e Guilbaut. Evidentemente sería "importantísimo" si estes grandes teóricos viñesen contextualizados no marco dun proxecto de investigación máis amplo, non como rutilantes presenzas puntuais. É nese intre no que serven máis como imaxe que como difusores de coñecemento. Porque da a impresión de que o que falta na cultura galega son proxectos de longo prazo. O CGAC pode ser un gran exemplo disto que falo.
Tendo en conta o que recollían os medios, os conceptos de "Latinoamérica", "atlantismo" e "colección" sobre os que von Hafe asentaba o speech da súa presentación en sociedade non parecen malos puntos de partida para esta nova etapa do CGAC (desde logo son bastante máis acertados que os que se anunciaron cando foi elixido director da institución galega).
Por certo, alguén sabe cal é a obra diante da que posan a entente política-cultural?
Etiquetas: ECPCG
7.10.09
Espazo Crítico da Política Cultural Galega (Mes F)
Un bo momento para arriscar
O MOMA anuncia como exposición estrela de inicio de tempada unha mostra de Monet que non vai máis alá dunha sala. Ao Guggenheim de Nova York chegou dende París unha completa retrospectiva sobre Kandinsky (moitas obras son da propia colección do museo estadounidense) na que non se conta moita cousa nova pero si que serve para atraer a un gran número de visitantes.
O caso é que a recesión económica parece que está impoñendo unha serie de políticas de programación expositiva moi conservadoras.
O contexto dos museos españois, financiados na súa maioría polas administracións locais, autonómicas ou estatais, é diferente. Pero en ningún caso son alleos á crise e se resinten do gran recorte que houbo no gasto público destinado a cultura.
No medio da que está a caer non ten sentido que un centro como o CGAC aposte tamén por artistas consolidados. A súa resposta debe ser máis ben a contraria. A de arriscar expositivamente, a de xerar un tecido fértil para a creación artística, a de buscar novos relatos e non simplemente engrandecer os relatos xa narrados. algo co que unicamente reforzaría a súa condición periférica.
Etiquetas: ECPCG
5.10.09
Espazo Crítico da Política Cultural Galega (Mes F)
Máis museo e artistas consolidados
Máis que colgar o curriculum de Miguel von Hafe na web (aquí), o que interesaría de verdade sería poder consultar as súas ideas para o CGAC. Un concurso amparado nas "boas prácticas" debería facer público o proxecto polo que von Hafe foi elexido (non como sucedeu, por exemplo, no caso do Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía).
Do que se vai publicando nos medios de comunicación sorprenden especialmente dúas cousas. A primeira é a decisión de facer do CGAC máis museo e a segunda é a de apostar por artistas máis consolidados.
Quen coñeza as instalacións coas que conta o centro compostelán saberá que o seu funcionamento como museo é moi limitado. Orixinalmente foi proxectado como centro de arte, de aí que conte cunha reserva mínima e cun pequeno espazo para a restauración de obras.
Se miramos o orzamento tampouco parece moi viable o de apostar por artistas consolidados. A única forma de facer este tipo de mostras é mercando "paquetes expositivos" xa elaborados que saen máis baratos que realizar unha produción propia. O perigo desta política é convertir ao espazo expositivo santiagués nun mero reflexo dos "museos exportadores".
Etiquetas: ECPCG
4.10.09
Espazo Crítico da Política Cultural Galega (Mes F)
Un portugués ao fronte do CGAC
Finalmente foi Miguel von Hafe o designado para ser o novo director do CGAC. A verdade é que me gusta a idea de sexa alguén de fóra o que dirixa o centro artístico compostelán porque agardo que está elección sirva para abrir un pouco as fiestras da política cultural galega, que falta lle fai. E pode que en termos legais un portugués sexa un "extranxeiro" (cada máis desdebuxado con isto da Unión Europea) pero desde logo en termos culturais non o é. A cultura portuguesa ten unha gran influenza sobre a cultura galega. Si noutras partes do estado si que é certo o tópico de que España vive de costas a Portugal, en Galicia non se pode aplicar ese conto. Máis ben ao contrario.
Etiquetas: ECPCG
2.10.09
Espazo Crítico da Política Cultural Galega (Mes F)
Do xurado do CGAC (2ª parte)
Díxose tanto, tantísimo sobre o xurado que elixiu o novo director do CGAC que da ata medo engadir algo máis.
Non creo que se poida discutir a súa competencia profesional nin que estivo formado por xente que coñecen de preto o CGAC. Quizáis podíase ter metido algunha rutilante estrela da teoría artística ou do mundo do xestión cultural internacional (de fóra de España e Portugal) pero probablemente este caería na tarefa de elixir ao director do centro galego como un desnortado paracaidista que non sabe moi ben onde aterrizou. E ese é o problema.
O xurado do CGAC exemplificaba ese horizonte limitado de Madrid-Barcelona-Lisboa que diciamos que marcaba a cultura galega actual (quizáis en vez de Lisboa, a nivel museístico habería que falar con máis propiedade de Oporto). Precisamente ese é o eixo que se quere reafirmar agora, unha vez máis, na enésima refundación do CGAC, según podemos deducir das palabras do conselleiro de cultura que recollía El País, nas que Varela falaba de que Von Hafe será o encargado de colocar ao espazo artístico compostelán "dentro de la red de museos Oporto-Madrid-Barcelona-Santiago". Unha vez máis, non saímos de aí.
Etiquetas: ECPCG
21.7.09
Espazo Crítico da Política Cultural Galega (Mes F)
Do xurado do CGAC (1ª parte)
Este é o xurado do CGAC. Moito xestor cultural, poucos teóricos e ningún artista.
Nel están os directores (no caso de Rafa Doctor é xa ex-director) dos centros que desplazaron á institución compostelana da centralidade coa que contaba na zoa do noroeste ibérico. Centros que lograron abrirse un oco no panorama cultural estatal ao optar por unha decidida especialización dos seus intereses (o MUSAC atendendo á arte dos últimos cinco minutos e a Laboral explorando as relacións entre arte e tecnoloxía).
Ademáis está a obrigada "cuota galega" representada por Iñaki Martínez Antelo, director do outro gran espazo de Galicia adicado a arte contemporánea (o MARCO de Vigo), e por Chus Martínez (coñecida profesional que foi directora do Frankfurte Kunstverein e neste intre é conservadora xefe do MACBA).
Por último foron elexidos para formar parte deste comité de selección Lourdes Fernández, directora de ARCO, feira coa que o CGAC mantivo durante toda a súa historia unha estreita relación; Simón Marchán Fiz, un dos teóricos artísticos máis influíntes da España do post-franquismo; Joao Fernandes, director do Museo Serralves, a principal institución de arte contemporánea portuguesa; e Manuel Borja-Villel, máximo responsable do MNCARS, o museo máis importante (polo menos en presuposto) do estado español.
Borja-Villel foi tamén o escollido para presidir este xurado.
Etiquetas: ECPCG