PERIFÉRICOS

(Camarón)

Da "falsa" arquitectura

Hai algúns anos, no precioso Pirineo oscense, acudín a un curso de arquitectura contemporánea. O título do curso era ese mesmo "Arquitectura Contemporánea". A duración que tiña era de tres días (se non lembro mal) e todas as charlas estaban impartidas pola mesma persoa, un aquitecto que exercía tamén de docente universtario.

O tipo veu ao curso sen preparalo, por iso en vez de falar da arquitectura contemporánea en xeral ou dalgún aspecto significativo desta, colleu o que tiña máis a man, os seus proxectos, proxectos que ademáis explicaba de xeito bastante aburrido, aínda que contaba cun incondicional séquito de pelotas, alumnos seus, que lle rían as gracias sen gracia que soltaba.

Ben, un dos seus proxectos era a intervención dun edificio neoclásico do que deixaba tan só o espacio protexido que neste caso era o seu perímetro, é dicir, as súas fachadas. Eran impresionantes as imaxes do edificio convertido en decorado (tan so fachada) e o baleiro enorme do interior. Interior que ía encher con vidro e demáis modernidades.

Case sempre que pensamos en arquitectura o que primeiro nos ven ao maxín son as formas da súa fachada, pero, sen dúbida, a arquitectura tamén é o espacio que ese perímetro xera. Esta claro que en calquera intervención na que se transforma a función do edificio hai que modificar a estructura interna, pero deixar tan só as paredes dun edificio (práctica nada excepcional na restauración contemporánea) semella excesivo.

Con estas intervencións Que nos queda do edificio orixinal? Unhas formas exteriores que non teñen nada que ver co a función interior?. O "monumento" así transformado convírtese nunha "arquitectura falsa", no producto dunha concepción da arquitectura errónea na que prima o formal sobre o espacial, na que con tal de conservar o exterior (que é o que máis se ve) o interior xa non conta porque non vende de cara a galería.

Hai unha idea nada en boga, incluso "desfasada", que a min si que me parece cando menos suxerente, que é a de comparar a arquitectura cos procesos evolutivos dun organismo vivo.

Polas circunstancias que sexa a toda construcíón lle chega a súa morte, o seu final. Pero antes é moi interesante observar como envellecen os edificios.

Voltando ao exemplo de onte, a catedral de Santiago de Compostela, que a pesar de ser un centro turístico e artístico nunca deixou de ser un centro de piedade, de encontro de peregrinos.

A outros edificios na súa "vellez" se lles troca de función para que sigan sendo útiles, moitos Paradores de Turismo son un exemplo disto.

Logo tamén están os edificios que se convirten en reliquias, "ver pero non tocar", que non conservan a utilidade para a que foron pensados e se convirten en museos de si mesmos, auténtica arquitectura embalsamada.

Por último están as ruínas, os edificos que perderon a súa utilidade e nen foron transformados nen "momificados" aos que o tempo convirtiu en vextixios do que nun tempo chegaron a ser.

Artigos de crítica ético-estética ou un aspirante a snob atrapado no sentido común por Isaac Marcel

As intervencións arquitectónicas

Onte, falando por teléfono precisamente dos límites da apropiación xurdiu o tema das intervencións arquitectónicas. Outro tema interesante e polémico.

Sen ir máis lonxe, na catedral "románica" de Santiago de Compostela conviven elementos de diferentes estilos e épocas, moitas veces os elementos arquitectónicos máis contemporáneos modificaron ou simplemente destruíron os elementos anteriores.

Isto, que se pode ver como algo negativo, é un sinal de "vida" dun edificio. Seguindo a orientación para clasificar (imprecisamente moitas veces) que nos dan os "estilos artísticos" podemos dicir que na catedral hai elementos que van dende o "prerrománico" ata o "neoclásico".

Moitas veces estas transformacións arquitectónicas non viñan dadas por razóns de utilidade estructural senón por unha razón de "moda". O estilo quedábase "vello" e había que facer algo máis "moderno" que dignificase o edificio, indo dacordo cos tempos.

Como a catedral de Santiago continúa tendo "vida", continúa sendo "útil", continua a transformarse engadindo elementos tecnolóxicos que facilitan que o fegrés poida seguir a celebración.

Nembargantes, a arquitectura máis contemporánea é a gran ausente da catedral. Na igrexa compostelana os esforzos están postos en conservar o que hai (que é moito) e non en crear novos espacios.

A nós igual nos parecería unha brutalidade que un arquitecto deste século insertase unha nova capela hi-tech na catedral e, sen embargo, seguro que no barroco estarían encantados de que se plasmasen os gustos da súa época. Aínda que lles deixasen cousas tan "horribles" (visto dende o gusto da actualidade) como o rechamantemente dourado retablo metido a presión que Vega e Verdugo deseñou para o altar principal.

Dos límites da apropiación

Buscando darlle resposta a esta cuestión pregunteille a un membro do "star system" artístico autóctono iso mismo: ¿Cales son os límites da apropiación?. Por suposto, como non podía ser doutro xeito, contestoume que a apropiación non ten límites.

A xente sempre fala de que Duchamp (ese investigador orixinal ao que se lle saíron milleiros de fillos bastardos) pintoulle á Mona Lisa uns bigotes. Pero, ollo, Duchamp copiou a Mona Lisa, non lle pintou á Mona Lisa de Leonardo uns bigotes. Penso que o matiz é importante.

Rauschenberg si que borrou un debuxo que lle regalara De Kooning. A esta obra se lle deron múltiples significados pero o que ninguén pode discutir é que Rauschenberg pasa un mes borrando a obra doutro artista, ponlle un marco dourado, e apropiase dela titulándoa "Debuxo Borrado de De Kooning".

Máis cercanos á época recente, os polémicos irmáns Chapman, modifican unha serie de gravados (en galego penso que é con "v") de Goya.

Ben, se unha das presuntas teimas destes autores é loitar contra a idea de "obra de arte única e orixinal", ir en contra de esa "aura" que tanto rodea ao artista... o que me pregunto eu é Porque os Chapman non modifican un óleo "único e orixinal" de Goya senón unha serie de gravados das que existen máis copias? Creo que este é outro matiz a ter en conta.

Igual a resposta é tan simple como que, aínda que cartos non lles deben faltar, os Chapman non deben de estar dispostos a gastar a pasta que costa un Goya para pintarlle un dos seus monigotes enriba.

Voltamos daquela ao comezo. O "teórico integrado" resposta: "a apropiación non ten límites". Non profundiza na cuestión, non da máis explicacións senón que rapidamente troca de tema. Nada ten límites, todo vale, todo é arte, todos somos artístas, non convén reflexionar moito senón que hai tragar todo o que nos dan e logo xa buscaremos teorías que lexitimen estas obras. O importante é non semellar un "apocalíptico reaccionario".

O certo é que a min non me convenceu, tampouco estou lexitimado para afirmar que a apropiación ten límites, pero despois desta resposta quedeime na cadeira pensando nos tres exemplos que comentei pero levándoos ao extremo: Que pasaría se Duchamp lle puxese os bigotes á Mona Lisa de Leonardo, se Rauschenberg borrase un dos óleos da serie "Mulleres" de De Kooning ou se os Chapman puxesen un dos seus monigotes na face de Carlos IV no seu retrato de familia. Seguiría entón a apropiación sen ter límites???

A maioría das veces as cadeas electrónicas parécenme unha parvada, pero nesta participo porque me pareceu divertida.

Fun retado, para a miña sorpresa, por Fausto

O reto consiste no seguinte:

"El primer jugador de este juego inicia su mensaje con el título 5 extraños hábitos.

Las personas que son invitadas a escribir un mensaje en su respectivo blog a propósito de sus extraños hábitos, deben también indicar claramente este reglamento.

Al final, debéis escoger 5 nuevas personas y añadir el link de su blog o diario web. Es importante dejar un comentario en su blog, diciendo.... "Has sido elegido" y decirles que lean el vuestro, para que acepten o no el reto!"

A verdade e que eu podería facer unha lista bastante máis longa, pero aí van os meus cinco extraños hábitos:

Primeiro.- Cando ven X.P. a Santiago sempre tomo con el o café en De Lucía ao carón dos Cines Compostela.

Segundo.- Almorzo Actimeles.

Terceiro.- Escoito a Camarón mentras me ducho.

Cuarto.- O último que fago antes de deitarme é poñer a SER.

Quinto.- Cando máis gañas teño de ler e ver filmes é sempre en exames.

Os retados son:

Tense comentado moito a crise da tradición oral nesta época do multimedia e do audiovisual. Sen embargo, hai un sector onde esta trasmisión, non so resiste senón que a súa importancia aumenta.

Ese eido é o da teoría artística. Entre comidas, cenas, inauguracións, pinchos, cafés, viaxes de ocio, viaxes de traballo, ponenencias, cursos, congresos, esquí, tenis, concertos de música, filmes... Un se pregunta ¿Esta xente cando lee?

En todo-los ambitos do saber o que pasa é que dunha investigación estricta nacen un montón de fillos bastardos que a seguen sen citala e sen tan sequera reflexionar sobre se o que plantexa o autor é correcto ou non.

Quizáis no artístico isto adquire unha especial importancia por este stress social ao que se ve sometido voluntariamente o "star system" da arte. Isto fai que o coñecemento das teorías da arte poucas veces veñan da fonte orixinal.

E con tanto buscar méritos non hai tempo para ler libros. Lemos revistas cool, artigos de xornais, entradas de enciclopédicas ou nin tan sequera iso. A maioría das veces o coñecemento do autor do que se fala vén do escoitado nun curso, nun congreso ou nunha coferencia de alguén que se supón que sabe máis ca nós, polo tanto terá razón. Palabara de sabio, entón xa o podo escribir eu, xa non me fai falla consultar a fonte orixinal.

Todo o mundo cita a Walter Benjamin, a Derrida ou a Foucault. O que me gustaría saber a min e cantos leron verdadeiramente a Benjamin, Derrida ou Foucault.

Dixen.

(CARMARÓN)

A través dun enlace que me envía un amigo chego a este artigo que Ángel Varela escribe na Voz de Galicia. Ollo ao piollo. Léase con atención e non fai falla axitar antes de usar:

na que se unen dúas das miñas debilidades: a fotografía de Manuel Ferrol e o queixo de San Simón da Costa.

SINIESTRO TOTAL

PERIFÉRICOS súmase á longa lista de listas de listos e listas que elixen o "mellor do ano". Para comezar (e tamén para concluir) o xurado (que non o xulgado) decidiu tras unha ardua confusión, perdón, discusión, que sexa elexido mellor blog do ano (música de misterio, intriga e dor de barriga) ...

PERIFÉRICOS (Besbellos entre o público que rematan en berros de "Tongo, tongo").

Recolle o premio, como non podía ser doutro xeito, Arsenio Iglesias, co-adestrador da selección galega de fútbol.

Recibo un sms dende Cuenca que di: anselmo cobiran,bajo el titulo de "los tramposos", ya esta n la calle.

Hai ocasións en que Juan J. Moralejo semella que escribe os seus artigos a rimo de vértigo, dando a sensación de que pensa máis rápido do que teclea, de que quere transmitir todas as cousas que lle pasan polo maxín pero, desgraciadamente, non lle collen na columna no xornal. Estes son os dardos envenenados e certeiros que lanzou onte o catedrático dende o seu oráculo da Voz:

¿Como afectará a denominación de nación aos productos típicos galegos? ¿Pasará a denominarse o queixo do país queixo da nación?

Como este ano fóstedes bos, os Reis Magos deixánvos o mellor agasallo. Contra a frivolidade: Conciencia

Pepepaco ou un eremita en Compostela

Selección galega (VI)

No deportivo o partido non foi gran cousa, a pesar de que a maioría da xente que o viu pola tele coincidía en comentar a gran intensidade do encontro. É certo que a disputa comezou con intensidade, sobre todo pola banda dereita de Otero, co apoio dos dous Álvarez e as gañas do Chino Losada. Pero xa dende mediados da primeira parte o ritmo decaeu e ao final da segunda fíxose absolutamente soporífero.

O primero gol marcouno Nano na primeira parte. O segundo e o terceiro foron obra dun Deus que saiu na segunda parte e se ben non parece estar nun gran momento de forma física si que demostrou ter un gran olfato goleador.

Galicia púñase así cunha ventaxa de tres a cero. Ventaxa que viría recortada polos dous goles que marcou Uruguai ao final da segunda metade, aproveitando que o combinado galego amosaba unha absoluta falla de concentración e fondo físico.

Os momentos de explosión sentimental colectiva foron: a saída da selección galega ao campo, o himno galego, o primeiro gol, o troco de Otero por Michel Salgado e os dous goles de Deus.

Fran, xogador retirado do Depor, non puido disputar o partido por culpa dunha lesión (o público lembrouse del e berrou FRANCISCO, FRANCISCO) e o mesmo lle pasou a Borja Oubiña, xogador do Celta.

Os xogadores da selección uruguaia saíron sobre as cinco da mañá do Hotel Araguaney para coller o avión. Zigzagueaban coas súas maletas por Montero Ríos para subirse ao bus que os levaría ao aeroporto. Esquivando con cortesía e sorrisos aos seres pacificamente etílicos que poblaban a noite santiaguesa. Unha rapaza que levaba unha chea bastante considerable razonaba con algún deles amenanzándoos amigablemente de que si voltaban "La próxima vez cinco a cero". Eu penso que co 3-2 podemos estar ledos dabondo. Non foi mal debut.

Pepaco ou un eremita en Compostela

Selección galega (V)

O que demostraba todo isto é que a maioría da xente non estaba aí para ver o espectáculo deportivo, senón que o partido era unha romaría política. Unha festa deportiva na que se celebraba, dependendo do espectador, unha reafirmación autónomica ou unha reinvidicación nacional.

O PP ten o Monte do Faro e o bipartito tivo este patido (á marxe dos militantes do PP que asistiron). Política foi que nas pantallas de San Lázaro aparecese a arenga que o presidente da Xunta e a conselleira de Cultura lles deron nos vestiarios aos membros do combinado albiceleste. Política foi que a xente trouxese de casa as súas bandeiras galegas (tanta a nacionalista da estrela, como a de Castelao da serea, como a "oficial" do escudo, como a "neutra" sen estrela, nen serea, nen escudo, son diferentes formas de expresion ideolóxica). Política foi que o público berrase maioritariamente Galiza e non Galicia. Política foi que eu fose ao partido. E política foi que despois do encontro a Conselleira de Cultura e Deporte declarase que se estaba preparando un partido GALEUSCA -que enfrontaría a Galicia, País Basco e Cataluña.

"Todo es política" dixo o xogador da selección catalana Guardiola e non lle faltaba razón. Especial atención merece neste encontro o papel do megafonía. O encargado de animar ao público a través dos altofalantes pasou de berrar "Galicia" e "un país unha selección" a berrar "Galiza" e "unha nación, unha selección". O clímax de politización foi cando comezou a cantar "Caña, caña, caña, o vindeiro contra España" (¿Berraría tamén isto o fillo de Baltar, deputado autonómico do PP por Ourense, que estaba presenciando o partido? Igual si, con isto de que son a "ala galeguista" dos populares).

Pepepaco ou un eremita en Compostela

Selección galega (IV)

Estes eran os once elexidos para representar de inicio a Galicia: Diego López, Otero, Capi, Rubén, Cabrejo, Borja, Cabanas, Julio Álvarez, C. Álvarez, Losada e Nano.

E este era o equipo uruguaio que saía de partida: Carini, Godín, Valdés, Omar Pouso, Pablo Lima, Gustavo Varela, Adrián Sarkissian, Sergio Blanco, Gonzalo Vargas, Maximiliano Pereira y Gonzalo Castro.

O certo é que eu, cun nivel medio de interese e coñecementos no mundo do fútbol, apenas coñecía aos xogadores da selección galega (espero que se me perdoe a miña falta de "patriotismo balompédico") pero o peor é que penso que non era unha excepción e que a maioría do público compartía conmigo esta ignorancia á que a megafonía (máis interesada en animar que en informar) pouco axudou a solventar.

Otero. Capitán da selección galega, internacional por España e ex-lateral dereito do Celta -entre outros equipos-. Este ía ser o seu adeus aos campos.

Rubén. Central que milita no filial do Madrid e que incluso chegou a disputar algún partido co equipo de primeira, iso si, con bastante pouca fortuna.

Nano. Mediocampista que pasou de ser xove promesa do Barcelona a xogador suplente do Atlético de Madrid. Actualmente milita no Xetafe (equipo de primeira división).

Pepepaco ou un eremita en Compostela

Selección galega (III)

Soaron os himnos das dúas seleccións. Primeiro o de Uruguai e logo o de Galicia. San Lázaro enteiro entonou "¿Qué din os rumosos?". Unha preciosa melodía (complicada de cantar) da que o meu profesor de música da facultade dicía que era o único himno que coñecía que ía entre interrogacións (¿elementos do feito diferencial?).

Imaxino que non todos chegan a comprender a letra feita polo "bizarro" poeta Eduardo Pondal en "Queixumes dos pinos" (que hoxe tería que chamarse "Queixumes dos eucalíptos") e quédanse simplemente co de "imbéciles e escuros" "esperta do teu sono" e o de "fogar de Breogán".

En fin, intre emocional, de peito enchido, o de escoitar ao estadio enteiro cantando o himno (con máis ou menos fortuna) e levantando un simulacro de mosaico que pretendía ser unha sucesión de bandeiras galegas (continúo a ser un paleto sentimental a pesar do novo ano).